Igor Ahedo – Soziologoa EHUko irakaslea

Igor Ahedo-rekin egindako elkarrizketak aukera eman zuen esperientzia murgiltzailearen hasierako planteamendua dimentsio estetiko hutsetik harago zabaltzeko, ikuspegi soziologiko, sinboliko eta emozional batera eramanez. Hasieratik bertatik, autoreak proposamena baloratu zuen potentzial handiko lan-ildo gisa, “la propuesta me parece extremadamente interesante” adieraziz, eta zehaztuz bere ekarpena “una visión de qué es lo que veo, cómo lo interpreto sociológicamente” izango zela. Ikuspegi honek esperientzia pertzepzio indibidualetik harago eramaten du, memoriarekin, testuinguru sozialarekin eta esanahiaren eraikuntza kulturalarekin lotutako ulermen zabalago batera.

Igorrek aztertzen duen lehen elementuetako bat obraren atmosfera emozional eta espaziala da. Bere hitzetan, irudiak “unas sensaciones muy amplias y también muy difusas” aktibatzen ditu, “nostalgia”-rekin lotuak, baina aldi berean “una frialdad cálida” ere badutenak. Itxurazko kontraesan horren bidez, espazioa “un espacio neutro, pero que a su vez invita al recogimiento” gisa definitzen du. Interpretazio honek indartzen du esperientzia murgiltzailearen helburua: erabiltzailearengan geldialdi sentikor bat sortzea, introspekzioa eta obraren aurreko konexio emozionala sustatuz.

Analisi sakonago batean, osagai mistiko eta epifaniko bat identifikatzen du konposizioan. Lerro zuzen eta goranzkoek, atzealdeko argi zuriak eta buruak gurutzetzat interpreta dezakeen egitura zentralak “una lógica de cierta epifanía, de elevación mística” sortzen dute. Ideia hau zuzenean lotzen da proposamen murgiltzailearekin, ikuslearen ibilbidea ia erritual bihurtuz, non isiltasunak, argiak eta konposizioak egoera kontenplatibo batera eramaten duten. Bere esanetan, logika honek “encaja muy bien con la composición que tú has hecho jugando con lo blanco que viene por detrás, lo oscuro, esa invitación al silencio”.

Elkarrizketako ekarpen aberatsenetako bat obraren irakurketa denborala da, iraganaren, orainaren eta etorkizunaren arteko elkarrizketa gisa ulertuta. Igorren arabera, leihoaren atzean agertzen denak “una especie casi como de encarnación de un pasado que a su vez, con una perspectiva ascendente, se puede convertir en futuro” iradokitzen du. Hortik abiatuta, retrotopia bezalako kontzeptu soziologikoak sartzen ditu, etorkizunera begiratzen duen baina memoria kolektiboa baztertzen ez duen proiekzio gisa. Horrela, esperientzia ez da soilik sentsoriala, baizik eta bisitaria bere denborarekiko, memoriarrekiko eta itxaropen partekatuekiko harremanaz hausnartzera gonbidatzen du.

“Izarren hautsa”-ren txertaketa esperientziaren ardatz gisa

Igor Ahedoren ekarpen garrantzitsuenetako bat Izarren hautsa abestia ibilbidearen ardatz narratibo eta emozional gisa sartzea izan zen. Proposamen hau banakako esperientzia dimentsio kolektibo eta historiko batekin lotzeko beharretik sortzen da. Berak dioenez, “yo añadiría a esta composición un elemento visual que le dotara de fuerza a esta imagen”, eta iradokitzen du, giro sonoroa baretu ahala, abestia agertzea, “hemos empezado con voces que nos recuerdan nuestros pasados” testuinguruan.

Aukeraketa ez da kasualitatea. Igorrek azaltzen du “escuchar Izarren Hautsa, que nos habla de que somos polvo de estrellas, además yo creo que encaja muy bien con esa especie de polvo que está flotando”, eta horrela lotzen du abestiaren edukia obrako elementu bisualekin. Horrek esperientziaren dimentsio sinbolikoa indartzen du, identitate kolektiboa, memoria, utopia eta eguneroko eraikuntza bezalako ideiak txertatuz. Bere hitzetan, “nos habla de la clase obrera, nos habla de los ideales, nos habla de las utopías”, eta horregatik bihurtzen da proposamen murgiltzailearen ardatz nagusietako bat.

Musikaz gain, Igorrek geruza sonoro kolektibo bat gehitzea proposatzen du: haurren jolasen soinuak, laneko zaratak, kaleko elkarrizketak, auzoko giroa edo Txalaparta bezalako elementu identitarioak. Banakotik kolektiborako trantsizio honek obraren dimentsio soziala indartzen du, eta saihesten du esperientzia “excesivamente individual, excesivamente descontextualizada” bihurtzea. Bere kezka nagusia da bisitariak ez bizitzea soilik epifania intimo bat, baizik eta kokatzea “desde los recuerdos, pero también desde las expectativas del futuro”.