Gilermo Zuaznabar – Artearen konserbazioko Gerentea Bilbao museoan

Elkarrizketa honetan, Guillermo Zuaznabarrek egiten duen ekarpen nagusia ez da espazio murgiltzailearen ideia zalantzan jartzea, baizik eta haren oinarri metodologikoa eta diskurtsiboa fintzea. Bere planteamenduaren arabera, espazioak ez luke koadroaren errepresentazio literala izan behar; aitzitik, koadroak sortzen dituen sentsazioak, tentsioak eta iruditeria hartu behar ditu abiapuntu gisa esperientzia berri bat eraikitzeko. Lehenik eta behin, Guillermo koadro figuratiboaren hautaketa defendatzen hasten da, espazio murgiltzailea eraikitzeko oinarri egokiagoa delakoan. Bere ustez, mota horretako obrek jada erabiltzaileari espazioaren eraikuntzarako baliabide formalak ematen dizkiote: perspektiba, hormak, sabaia, zorua eta sakontasunaren irudikapena. Horregatik dio: «oso da kuadro figuratibo bat… eta bertan ematen dizu beharrez dituzun elementuak: perspektiba, paretak, sabaia, zorua…». Bere iritziz, horrek ahalbidetzen du obraren barruan dagoen mundua beste dimentsio batean garatzea. Hala ere, bere ekarpenik garrantzitsuena espazioaren eta obraren arteko harremanari buruzkoa da. Zure planteamenduan espazioa koadroak sortzen dituen sentimenduak handitzeko tresna bezala ulertzen den arren, Guillermok ohartarazten du arrisku bat dagoela: espazioa koadroaren eszenografia hutsa bihurtzea. Horregatik azaltzen du: «zu kuadroa uzten dezu, eta egiten duzu arkitektura bat» eta geroago gehitzen du: «bestela zuk egiten duzu kuadroaren marko bat, kuadroaren eszenografia bat». Bere ustez, espazioak autonomia propioa izan behar du, eta ez soilik obraren barruko elementuak hiru dimentsiotan berreraiki. Beste ideia garrantzitsu bat esperientziaren subjektibotasunaren ingurukoa da. Zuk planteatzen duzu erabiltzailea, espazioa eta obra elkarrekin jolasean jartzea, nostalgia, oroitzapenak edo gertutasuna bezalako sentsazioak indartzeko. Guillermok, ordea, azpimarratzen du sentsazioak ezin direla objektiboki baloratu: «norberaren sentsazioa da, eta hori ezin da eztabaidatu» eta «sentsazioetan ezin dizu inork esan hau ondo edo gaizki dagoen». Hori dela eta, proposatzen du proiektuaren balioa ez neurtzea eragindako emozioaren arabera, baizik eta diseinuaren atzean dauden erabaki objektiboen bidez: materialen hautaketa, neurriak, argiztapena, espazioaren antolaketa edo konposizioa. Azkenik, artearen ulermenari buruzko zuzenketa interesgarri bat egiten du. Zure planteamenduak artea ulertzeko zailtasuna aipatzen duen bitartean, Guillermok defendatzen du artea ez dela ulertu edo ez ulertu kontua, baizik eta bertan sartzeko prestutasunaren eta aurretiazko esperientzien emaitza dela. Horregatik dio: «jende guztiak artea ulertzen du bere prestakuntzaren arabera eta bere jarreraren arabera» eta «arteak proposatzen duen jokoan sartu nahi baduzu, sartuko zara; gogorik ez badaukazu, ez zara sartuko». Ondorio gisa, Guillermo Zuaznabarren ekarpenak proiektua indartzen du, espazio murgiltzailea ez ulertuz obraren luzapen literal bezala, baizik eta obraren ondorioz sortutako emozio, irudi eta interpretazioetatik jaiotzen den esperientzia autonomo eta argumentatu bezala.